• jakub2768

Veilig rijden op oudere leeftijd

Oudere bestuurders kunnen dankzij hun jarenlange rijervaring omgaan met een grote verscheidenheid aan rijsituaties. Maar tegelijk nemen bepaalde vaardigheden die belangrijk zijn voor veilig rijden mettertijd af [1].

Gezichtsvermogen

Het gezichtsvermogen verslechtert met toenemende leeftijd. Niet alleen neemt de gezichtsscherpte af, maar ook het gezichtsveld wordt smaller. Dit verhoogt het risico om belangrijke informatie in het verkeer over het hoofd te zien. Bovendien wordt het mesopisch zicht minder en neemt de gevoeligheid voor schittering toe. Dit heeft vooral gevolgen voor 's nachts rijden [2].

Een veel voorkomend verouderingsverschijnsel dat bijna iedereen boven de 70 jaar treft, is cataract. Voor de getroffenen is het zicht meestal wazig of grijs.

De eerste tekenen van verslechtering van het gezichtsvermogen kunnen al vanaf de leeftijd van 40 jaar worden waargenomen [1].


Gehoor

Ook het gehoorvermogen wordt minder naarmate men ouder wordt. Volgens de WHO lijdt ongeveer één derde van alle 65-plussers aan gehoorproblemen [3]. Deze beperkingen kunnen zich aanvankelijk voordoen bij hoge frequenties of met betrekking tot de perceptie van achtergrondlawaai. Als gehoorproblemen optreden, kan dat ook gevolgen hebben voor het autorijden. Om veilig te kunnen rijden, moet de bestuurder snel kunnen herkennen waar een geluid vandaan komt (bv. waarneming van naderende (hulp)voertuigen).

Mobiliteit

Het veilig besturen van een voertuig kan ook worden beïnvloed door een beperkte mobiliteit en flexibiliteit. Zo kan bijvoorbeeld immobiliteit van de halswervelkolom het over de schouder kijken bemoeilijken of zelfs onmogelijk maken. Daardoor kunnen andere weggebruikers bij het wisselen van rijstrook gemakkelijker over het hoofd worden gezien. Stijve gewrichten kunnen ook leiden tot tragere reacties, bijvoorbeeld bij het remmen of uitwijken [8]. Studies tonen ook aan dat afnemende kracht in de handen en benen een negatief effect kan hebben op rijmanoeuvres (bv. sturen of pedalen bedienen) [4].


Aandacht

Bij het besturen van een voertuig is het belangrijk om tegelijkertijd op verschillende dingen te letten, zoals andere weggebruikers, de toestand van de weg of verkeersborden (verdeelde aandacht). Tegelijkertijd moeten onbelangrijke details worden genegeerd en moet de bestuurder reageren op essentiële elementen van de verkeerssituatie (selectieve aandacht).

Naarmate men ouder wordt, nemen deze vaardigheden geleidelijk af en wordt het moeilijker om relevante informatie te scheiden van onbelangrijke informatie [5]. Daarom worden complexe verkeerssituaties door ouderen vaak als onprettig ervaren.

Bijkomende afleidingen, zoals telefoneren of de radio bedienen, leiden ertoe dat de verkeersomgeving helemaal niet meer wordt waargenomen. Bovendien hebben personen boven de 65 jaar, die afgeleid worden, drie keer zoveel reactietijd nodig in vergelijking met jongere personen die afgeleid worden [1].


Reactietijd

Een snelle reactie is essentieel om veilig te kunnen rijden. Hiervoor zijn verschillende vaardigheden nodig: Eerst moet een gevaar worden gezien of gehoord. In de volgende fase moet de situatie worden herkend als gevaarlijk en een reactie vereisen. Vervolgens moet een beslissing worden genomen over hoe te handelen. Tenslotte moet de actie zelf worden uitgevoerd. Een afname van een van deze vaardigheden kan resulteren in een veel tragere totale reactietijd op kritieke verkeerssituaties [6].


Tips

Er zijn veel dingen die u kunt doen om veilig te blijven rijden op hogere leeftijd en om leeftijdsgebonden beperkingen te compenseren. Dit varieert van het aanpassen van de rijstijl tot het gebruik van rijhulpsystemen. Hieronder vind je enkele suggesties.

  • Laat je regelmatig controleren door jouw oogarts en KNO-arts om een verslechtering van jouw zicht of gehoor tijdig tegen te gaan.

  • Merk op dat een visueel hulpmiddel niet alle veranderingen in het gezichtsvermogen kan compenseren. Als dit het geval is, moet je jouw rijgedrag dienovereenkomstig aanpassen [1].

  • Pas de verlichting van jouw dashboard aan jouw behoeften aan.

  • Als jouw gehoor beperkt is, probeer dan tijdens het rijden het interieur van jouw auto zo stil mogelijk te houden (zet bijvoorbeeld de radio niet aan) [7].

  • Regelmatige kracht- en lenigheidsoefeningen kunnen jouw reflexen en bewegingsbereik verbeteren, en pijn en stijfheid verlichten. Dit heeft ook positieve gevolgen voor het vermogen om over jouw schouder achterom te kijken of de pedalen en het stuurwiel te bedienen.

  • Houd voldoende afstand tot het voertuig voor je.

  • Vermijd afleiding tijdens het rijden, zoals telefoneren of het bedienen van navigatiesystemen.

  • Vermijd indien mogelijk rijomstandigheden waarin jij je ongemakkelijk voelt. Rijd bijvoorbeeld niet 's nachts, bij slecht weer of in druk verkeer als deze situaties problemen veroorzaken [1].

  • In een vroeg stadium overschakelen op een auto met automatische transmissie kan de bediening van het voertuig vereenvoudigen [7].

  • Bovendien kunnen stuur- of rembekrachtiging het krachtverlies in de handen of benen gedeeltelijk compenseren [4].

  • Rijhulpsystemen zoals cruise control of waarschuwingssystemen voor het onbedoeld verlaten van de rijstrook kunnen ook stressvrij rijden mogelijk maken [7].

  • Het volgen van een cursus defensief rijden is een goede manier om jouw reactie- en concentratievermogen tijdens het rijden op te frissen.

  • Vraag jouw arts of gezondheidsproblemen of medicatie het onveilig voor je kunnen maken om te rijden.


[1] Deutscher Verkehrssicherheitsrat e. V. (DVR), (2019). Fit und AUTOmobil - Tipps, Hinweise und interessante Informationen rund um das Thema „Älter werden und AUTOmobil bleiben“.

[2] For more information see the blog „Driving in the dark“

[3] https://www.who.int/pbd/deafness/news/GE_65years.pdf

[4] Karthaus, M., Willemssen, R., Joiko, S., Falkenstein, M. (2015). Kompensationsstrategien von älteren Verkehrsteilnehmern nach einer VZR-Auffälligkeit. Bericht zum Forschungsprojekt FE 82.364/2009. Bremen, Fachverlag NW.

[5] Polders, E., Brijs, T., Vlahogianni, E., Papadimitriou, E., Yannis, G., Durso, C., Diamandouros, K. (2015). ElderSafe. Risks and countermeasures for road traffic of elderly in Europe. Final report.

[6] AAA Foundation for Traffic Safety, Drivers 65 Plus: Check Your Performance. A Self-Rating Tool with Facts and Suggestions for Safe Driving.

[7] https://www.nia.nih.gov/health/older-drivers

1 view0 comments
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Instagram
NEWSLETTER